شهر قرآنی
تدبر در قرآن
ذكر امروز
همراه با كلام وحی

در دین اسلام، خواندن «قرآن» اهمّیّت بسیار دارد. خداى بزرگ مى فرماید:
 

«فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْ انِ.»(1)

هر مقدار كه ممكن است از قرآن بخوانید.

همچنین پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) مى فرماید:

«أَفْضَلُ الْعِبادَةِ قِرآءَةُ الْقُرْ انِ.»(2)

برترین عبادت خواندن قرآن است.

براى این كه همه ما به این عبادت برتر روى آوریم، باید خواندن قرآن را یاد بگیریم و به دیگران نیز یاد بدهیم. پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) مى فرماید:

«خَیْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْ انَ وَ عَلَّمَهُ.»( 3 )

بهترینِ شما كسى است كه قرآن را یاد بگیرد و به دیگران یاد بدهد.

حضرت امام خمینى(قدس سره) مى فرماید:

«قرآن براى همه است و سعادت همه را بیمه مى كند. استقلال و آزادى در پیروى از قرآن كریم و رسول اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) است.»

همچنین مقام معظّم رهبرى، حضرت آیت اللّه خامنه اى ـ مُدَّ ظِلُّهُ الْعالى ـ مى فرماید:

«روخوانى قرآن باید تمامى ملّت را شامل شود تا همه مردم بتوانند قرآن كریم را بخوانند. در كشورى كه بر اساس اسلام اداره مى شود، همه مردم باید قادر به خواندنِ درستِ قرآن كریم باشند.»

و امّا دانستنى هایى از قرآن كه خوب است آن ها را فرا گیریم:

1- قرآن یعنى كتابى كه «خواندنى» است.

2- قرآن داراى صفات بسیارى است. از آن میان، دو صفت «كریم»( 4 ) و «مجید»( 5 ) كه در خود قرآن نیز آمده اند، مشهورترند.

3- براى نخستین بار، قرآن در شهر مكّه، در غار حِرا، به گاه 40 سالگىِ پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) و در روز بیست و هفتم ماه رَجَب بر او فرو فرستاده شد. این را «نُزول» قرآن مى گویند.

4- تمامى قرآن در مدّت 23 سال ـ 13 سال در مكّه و 10 سال در مدینه ـ بر پیامبر عزیز خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) نازل شد.

5- قرآن داراى 30 جُزء و 120 حِزب و 114 سوره و 6236 آیه است.

6- نخستین آیه اى كه بر پیامبر گرامى خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) نازل شد، آیه 1 از سوره عَلَق است. سوره علق چنین آغاز مى شود: «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم. إِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذى خَلَقَ.» آخرین آیه، آیه 281 از سوره بَقَره است كه چنین شروع مى شود: «وَاتَّقُوا یَوْمًا تُرْجَعُونَ فیهِ إِلَى اللّهِ».

7- نخستین سوره قرآن، سوره فاتِحَه (حَمد) و آخرین سوره آن، سوره ناس است.

8- طولانى ترین سوره قرآن، سوره بَقَره با 286 آیه و كوتاه ترین سوره آن، سوره كَوثَر با 3 آیه است.

9- طولانى ترین آیه قرآن، آیه 282 از سوره بقره و كوتاه ترین آیه آن، آیه 1 از سوره طه (طا ـ ها) است.

10- در آغاز تمامى سوره هاى قرآن، غیر از سوره تَوبه، آیه «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» وجود دارد. سوره نَمل داراى دو «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» است; یكى در آغاز و دیگرى در میان آن. پس در تمامى قرآن، 114 آیه «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» وجود دارد.(6)

پی نوشتها:

1- 1ـ مُزَّمِّل/20

2ـ وسائل الشیعة، ج 4، ص 825

3ـ مستدرك الوسائل، ج 4، ص 235

4ـ واقعه/77: «إِنَّهُ لَقُرْ انٌ كَـریمٌ» هر آینه، این قرآنى است گرامى قدر

5ـ بُروج/21: «بَلْ هُوَ قُرْ انٌ مَجیدٌ» بلى، این قرآنِ باشكوه است

6- در برخى دانستنى هاى قرآنى، نظریّات و گفته هاى دیگرى نیز وجود دارد

منبع: کتاب آموزش قرآن




طبقه بندی: آموزش كلام وحی،
[ جمعه 16 فروردین 1398 ] [ 02:38 ب.ظ ]

7 . سُكون ( ــــْــ )
 

«سُكون» یعنى «حركت نداشتن». علامت سكون ( ــــْــ ) بالاى حرف قرار مى گیرد. به حرفى كه هیچ حركتى ندارد و داراى علامت سكون است، ساكِن(1) مى گویند.

حرف ساكن به تنهایى خوانده نمى شود، زیرا حركت ندارد. بنابراین، حرف ساكن به كمكِ حرفِ حركت دارِ پیش از خود خوانده مى شود.(2)حرف ساكن و حرف متحرّكِ پیش از آن، یك بخشِ جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهند.

اكنون به مثال هاى زیر توجّه كنید و آن ها را بخوانید:

جداگانه (تفكیكى)باهم (تركیبى)
 

بَعْدُ =بَعْــدُ =بَعْدُ

نَعْبُدُ =نَعْــبُــدُ =نَعْبُدُ

أَرْسَلَ =أَرْسَــلَ =أَرْسَلَ

أَنْعَمْتَ =أَ نْــعَمْــتَ =أَنْعَمْتَ

ىُوَسْوِسُ =یُــوَسْــوِسُ =یُوَسْوِسُ

توجّه

* در بسیارى از قرآن ها، علامت سكون به شكل ( ــــــ ) یا به صورت ( ــــــ ) است. پس علامت ( ـــْـ ) = ، .

* اگر پس از صداى فتحه، حرف (واو ساكن) یا (یاء ساكن) قرار گیرد، باید فتحه به نرمى تلفّظ یا ادا شود. یعنى به هنگام خواندن، نباید فتحه به ضمّه یا كسره تبدیل شود. مثلاً:

كَوْثَرَ درست است نه كُوْثَرَ ;

همچنین

كَیْفَ درست است نه كِیْفَ.(3)

* اگر پیش از یك حرف ساكن، حرف ساكن دیگرى نیز وجود داشته

باشد، هر دو حرف ساكن به كمكِ حرف قبلى خوانده مى شوند و همراه با آن، یك بخش جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهند. به این مثال ها توجّه كنید:

فَتْحْ، خَوْفْ، بَیْتْ، صَیْفْ، قُرَیْشْ، عَصْرْ، خُسْرْ، صَبْرْ، قَدْرْ، شَهْرْ، أَمْرْ، فَجْرْ.

* اگر پیش از حرف ساكن، یكى از حروف مدّ (صداهاى كشیده) باشد، حرف ساكن و حرف مدّ به كمك حرف قبلى خوانده مى شوند و همراه با آن، یك بخشِ جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهند; مانند ناسْ، دینْ، ماعُونْ.

پرسش :

1. سكون به چه معناست و علامت سكون كجاى حرف قرار مى گیرد؟

2.به چه حرفى «ساكن» مى گویند؟

3. آیا حرف ساكن به تنهایى خوانده مى شود؟ چرا؟

4. حرف ساكن به كمك چه حرفى خوانده مى شود و همراه با آن، چند بخش از كلمه را تشكیل مى دهد؟

5. آیا حرف ساكن در آغاز كلمه قرار مى گیرد؟ چرا؟

6. علامت سكون به چه شكل هایى نوشته مى شود؟

7. اگر پس از صداى فتحه، حرف (واو ساكن) یا (یاء ساكن) قرار گیرد، فتحه باید چگونه خوانده شود؟

8. لین به چه معناست; و به چه حرف هایى، «حروف لین» مى گویند؟

9. اگر پیش از یك حرف ساكن، حرف ساكن دیگرى نیز وجود داشته باشد به چه صورت خوانده مى شود؟ در این هنگام، چند بخش جداگانه از كلمه تشكیل مى شود؟

10. اگر پیش از حرف ساكن، یكى از حروف مدّ باشد، حرف ساكن و حرف مدّ به چه صورت خوانده مى شوند؟ در این هنگام، چند بخش جداگانه از كلمه تشكیل مى شود؟

تمرین :

1. چهارده كلمه زیر را یك بار جداگانه (تفكیكى) و یك بار با هم (تركیبى) بخوانید:

مِنْ ـ لَوْ ـ فَجْرِ ـ نَصْرُ ـ صَدْرَكَ ـ بِحَمْدِ ـ لَمْ یَكُنْ ـ فَوَسَطْنَ ـ زُلْزِلَتِ ـ أَغْنى ـ رَدَدْناهُ ـ زِلْزالَها ـ بِأَصْحابِ ـ أَفَلایَعْلَمُ.

2. چهارده كلمه در قرآن پیدا كنید كه داراى علامت سكون باشند.

8 . تَشدید ( ـــّـ )

هر حرفى كه علامت تَشدید ( ـــّـ ) بالاى آن باشد، در هنگام خواندن، بدون فاصله و قطع صدا، به صورت دو حرف خوانده مى شود، به گونه اى كه به هنگام خواندن، حرف اوّل، ساكن، و حرف دوم، حركت دار تلفّظ مى شود. حرفى كه علامت تشدید دارد، محكم و با شدّت خوانده یا اَدا مى شود; از این رو آن را «حرف مُشَدَّد» مى نامند.

بنابراین، «حرف مشدّد» در حقیقت شامل دو حرف است كه اوّلى حركت ندارد. به همین دلیل، حرف مُشدّد مانند حرف ساكن، به تنهایى خوانده نمى شود و در آغاز كلمه قرار نمى گیرد. پس حرف مشدّد به كمك حرفِ حركت دارِ قبلى خوانده مى شود. حرفِ حركت دارِ قبلى با حرفِ مشدّد، دو بخشِ جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهند; به این ترتیب:

تَبَّ كه خوانده مى شود:تَبْبَ .

كُلِّ كه خوانده مى شود: كُلْلِ .

أُمُّ كه خوانده مى شود:أُمْمُ .

إِنّا كه خوانده مى شود: إِنْ نا .

رَبّى كه خوانده مى شود: رَبْ بى .

یُصِرُّونَ كه خوانده مى شود: یُصِرْرُونَ .

تذكّر

* براى آنكه مفهوم تشدید بهتر فهمیده شود، حرف مشدّد به صورت دو حرف نوشته شد كه حرف اوّلِ ساكن همراه با حرفِ قبلى، یك بخش از كلمه; و حرف دوم، بخش دیگر را تشكیل مى دهند.

* اگر دو حرفِ مثلِ هم كنار یكدیگر قرار گیرند و اوّلى حركت دار و دومى ساكن باشد، تشدید به كار نمى رود. مثلاً در كلمه مَمْنُون، دو حرف میم جداگانه نوشته و خوانده مى شوند.

* اگر حرف مشدّد داراى علامت كسره باشد، گاه علامت كسره رابالاى حرف و زیر تشدید قرار مى دهند; مثلاً به جاى رَبِّ مى نویسند: رَبِّ.

پرسش :

1. تشدید كجاى حرف قرار مى گیرد؟

2. حرفى را كه علامت تشدید دارد، چه مى نامند؟ چرا؟

3. حرف تشدیددار چگونه خوانده مى شود؟

4. چرا حرف مشدّد به تنهایى خوانده نمى شود و در آغاز كلمه قرار نمى گیرد؟

5. حرف مشدّد به صورت چند بخشى خوانده مى شود؟ هر بخش شامل كدام حرف است؟

6. اگر دو حرفِ مثل هم كنار یكدیگر قرار گیرند و اوّلى حركت دار و دومى ساكن باشد، آیا در آن تشدید به كار مى رود؟

7. اگر حرف مشدّد داراى علامت كسره باشد، گاه علامت كسره كجا قرار مى گیرد؟

تمرین:

1. چهارده كلمه زیر را یك بار جداگانه (تفكیكى) و یك بار با هم (تركیبى) بخوانید:

حَقِّ ـ خَفَّتْ ـ رَبُّكَ ـ فَسَبِّحْ ـ عَدَّدَهُ ـ فَصَلِّ ـ حُصِّلَ ـ تُحَدِّثُ ـ تَنَزَّلُ ـ یُكَذِّبُ ـ تَطَّلِعُ ـ لَتَرَوُنَّ ـ لَتُسْئَلُنَّ ـ لَیُنْبَذَنَّ.

2. چهارده كلمه در قرآن پیدا كنید كه داراى علامت تشدید باشند.

9 . تَنوین نَصب ( ــــًـ )

تَنوین نون ساكنى است كه در آخر برخى از كلمات عربى خوانده مى شود، امّا نوشته نمى شود. تنوین سه گونه است:

الف. تنوینِ نَصْب

ب. تنوینِ جَرّ

ج. تنوینِ رَفْع

علامت تنوینِ نَصب، دو فتحه ( ــــًـ ) است كه بالاى حرف قرار مى گیرد. به كلمه اى كه تنوین نصب دارد، مَنصوب مى گویند; مانند بً كه خوانده مى شود: بَنْ.(4)

اكنون به این مثال ها توجّه كنید:

نارًا خوانده مى شود:نارَنْ .

أَفْواجًاخوانده مى شود:أَفْواجَنْ .

تَوّابًاخوانده مى شود: تَوّابَنْ .

رَحْمَةً خوانده مى شود: رَحْمَتَنْ .

صُبْحًا خوانده مى شود: صُبْحَنْ .

معمولاً پس از تنوین نصب یك «الف» نوشته مى شود كه خوانده نمى شود; ولى این الف در سه مورد نوشته نمى شود:

1. هنگامى كه در پایان كلمه، تاء گِرد (ة ـ ـة) باشد; مثلاً:

تَذْكِرَةً خوانده مى شود: تَذْكِرَتَنْ .

مَوْعِظَةً خوانده مى شود:مَوْعِظَتَنْ.

2. هنگامى كه در پایان كلمه، یاء (ى) باشد(5); مثلاً:

هُـدًى خوانده مى شود: هُـدَنْ .

3. هنگامى كه در پایان كلمه، همزه (ء) باشد; مثلاً:

مـاءً خوانده مى شود:مـاءَنْ.(6)

توجّه

* حرفى كه داراى تنوین نصب است، یك بخشِ جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهد.

* گاه تنوین نصب را روى (الف) مى گذارند، نه روى حرف پیش از الف; مانند خَیْراً به جاى خَیْرًا.(7)

پرسش :

1. تنوین چیست؟

2. تنوین چند گونه است؟ آن ها را نام ببرید.
3. علامت «تنوین نصب» چیست و كجاى حرف قرار مى گیرد؟

4. در فارسى، به علامتِ «نصب» چه مى گویند؟

5. به كلمه اى كه «تنوین نصب» دارد، چه مى گویند؟

6. معمولاً پس از «تنوین نصب» چه حرفى نوشته مى شود كه خوانده نمى شود؟

7. در چه مواردى، پس از «تنوین نصب»، الف نوشته نمى شود؟

8. حرفى كه داراى «تنوین نصب» است، چند بخش جداگانه از كلمه را تشكیل مى دهد؟

تمرین :

1. چهارده كلمه زیر را یك بار جداگانه (تفكیكى) و یك بار با هم (تركیبى) بخوانید:

كُفُوًا ـ شَرًّا ـ جَمْعًا ـ طَیْرًا ـ مالاً ـ قَدْحًا ـ مُبْصِرَةً ـ نَقْعًا ـ مُسَمًّى ـ أَذًى ـ جَزاءً ـ أَشْتاتًا ـ مَغْفِرَةً ـ فاكِهَةً.

2. چهارده كلمه در قرآن پیدا كنید كه داراى تنوین نصب باشند.